Συνέντευξη του συγγραφέα Ισίδωρου Ζουργού στη Γιούλη Τσακάλου - Ελεύθερος Τύπος για το βιβλίο «Χάλκινα κατώφλια» εκδόσεις Πατάκη

Συνέντευξη Ισίδωρος Ζουργός – Γιούλη Τσακάλου – ελεύθερος τύπος

 

Χθες 23/11/25 δημοσιεύτηκε στο κυριακάτικο φύλλο του Ελεύθερου Τύπου με αναφορά στο πρωτοσέλιδο! η συνέντευξή μου με τον Ισίδωρο Ζουργό, με αφορμή το νέο του μυθιστόρημα «Χάλκινα κατώφλια» (εκδ. Πατάκη). Ένα βιβλίο που ανοίγει μια ρωγμή στον ομηρικό κόσμο, για να χωρέσουν μέσα οι αφανείς, οι εξόριστοι, οι παραγνωρισμένοι.

Ο Ζουργός συνομιλεί με την παράδοση όχι με δέος, αλλά με καθαρή, ανθρώπινη ματιά. Ξαναπιάνει το νήμα της Τροίας και της επιστροφής του Οδυσσέα, για να φωτίσει όσους μένουν στη σκιά των επών: τους δούλους, τις γυναίκες, τους καθημερινούς ανθρώπους που κουβαλούν τις πληγές των πολέμων και της εξουσίας.

Μιλήσαμε για το πώς η μυθολογία μπορεί να ξαναδιαβαστεί σήμερα, για τη λεπτή γραμμή ανάμεσα στη δύναμη και την αδυναμία, για το χιούμορ που ξεγυμνώνει μύθους και για το πώς ένας επινοημένος Παίονας, ο Λύκαστος, μπορεί να αλλάξει ολόκληρη την πορεία του έπους.

Μια συνέντευξη γεμάτη σκέψη, συγκίνηση και ανατροπές, όπως και το βιβλίο του.

Τον ευχαριστώ για την αφιέρωση και την σκέψη ! 

 

Σας την αφήνω με χαρά.

 

Με το «Χάλκινα κατώφλια» εκδόσεις Πατάκη, ο Ισίδωρος Ζουργός ανοίγει μια πόρτα στον χώρο της μυθοπλασίας που δεν φοβάται να αναμετρηθεί με τον μύθο της Τροίας και της Ιθάκης μέσα από τα μάτια των αόρατων, των υποτιμημένων, των εξόριστων. Στο παράσπιτο του ομηρικού κόσμου, όπου οι βασιλιάδες απογυμνώνονται, οι δούλοι αποκτούν φωνή και η γυναίκα γίνεται ιαματική παρουσία, το μέταλλο του χαλκού σφυρηλατεί τις ανθρώπινες πληγές της εξουσίας, της σύγκρουσης και της ανάγκης για ελευθερία. Ένα μυθιστόρημα που δεν συγχωρεί τις προκαταλήψεις του μεγαλείου και του ηρωισμού, αλλά ανοίγει «κατώφλια» για μια νέα αφήγηση, όπου ο μύθος γίνεται κατοικία όλων.

 

1.Στο «Χάλκινα κατώφλια» επανέρχεστε στον μύθο της Τροίας και της επιστροφής του Οδυσσέα, τι σας ώθησε να αναδιατάξετε αυτήν την επική αφήγηση και να δώσετε φωνή σε αυτούς που σπάνια ακούγονται;

Το πρώτο ερέθισμα για τη συγγραφή του μυθιστορήματος ήταν δύο στίχοι στην Ιλιάδα, οι οποίοι και παρατίθενται στην αρχή του βιβλίου ως προμετωπίδα, που μιλούν για τους Παίονες οι οποίοι πολέμησαν ως σύμμαχοι των Τρώων. Στους ίδιους στίχους αναφέρεται και ο ποταμός Αξιός. Για όσους έχουν γεννηθεί και μεγαλώσει στη Θεσσαλονίκη και στην ευρύτερη περιοχή ο Αξιός είναι ένας εμβληματικός ποταμός κι εμείς γεμάτοι μνήμες από την παρουσία του. Από αυτή την αναφορά γεννήθηκε η σκέψη για έναν λογοτεχνικό χαρακτήρα από την περιοχή εμπλεκόμενο στον Τρωικό πόλεμο.

Ο ομηρικός κόσμος στο πέρασμα των αιώνων έχει γεννήσει ένα σωρό παράπλευρους μύθους και ιστορίες, θεατρικά έργα, μυθιστορήματα, κινηματογραφικές μεταφορές, κάθε είδους έργα τέχνης. Σε πείσμα του χρόνου που περνά αυτός ο κόσμος εξακολουθεί και παραμένει γοητευτικός, επίκαιρος, με νέες οπτικές και αναθεωρήσεις. Το δικό μου βιβλίο ακολουθεί αυτήν την παράδοση, επεκτείνει τα έπη με την προσθήκη νέων χαρακτήρων και με αλλαγή πορείας στις περιπλανήσεις. Σήμερα νιώθουμε την ανάγκη να δούμε μια ακόμη θεώρηση, αυτή των απλών καθημερινών ανθρώπων εκείνης της εποχής, των δευτεραγωνιστών, των ταπεινών που επωμίζονται το βάρος και τις κακουχίες των πολέμων. Απαλλαγμένοι από τις προκαταλήψεις της βασιλικής γενιάς και του πριγκηπικού αίματος ενδιαφερόμαστε για το απλό και πανανθρώπινο. Η ατμόσφαιρα των επών αν και αντικατοπτρίζει θεσμούς εν πολλοίς ξεπερασμένους, έχει νησίδες οι οποίες μας συγκινούν βαθύτατα. Να θυμηθούμε για παράδειγμα τη συνάντηση του Αχιλλέα με τον Πρίαμο στο στρατόπεδο των Αχαιών, όταν ο περίλυπος βασιλιάς της Τροίας έρχεται να ζητήσει τη σορό του νεκρού Έκτορα, του γιου του. Είναι μια από τις πιο σημαντικές σελίδες στην ιστορία της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

 

2.Η έννοια της εξουσίας, θεϊκής, βασιλικής, δουλοκτητικής  διατρέχει όλο το βιβλίο. Πώς εργάστηκε η διαπλοκή ανάμεσα σε δούλους/δούλες και αφέντες για εσάς ως συγγραφέα, και ποιο μήνυμα ελπίζετε να διαβιβαστεί στον αναγνώστη;

Μια βαθιά εξουσιαστική σχέση ανάμεσα στους ανθρώπους είναι μια σύμβαση η οποία ανά πάσα ώρα και στιγμή μπορεί να αντιστραφεί. Στα Χάλκινα κατώφλια ο δούλος καταφέρνει και χειραγωγεί τον αφέντη. Δεν υπάρχει ανάμεσά τους κάποια εξ ορισμού ανωτερότητα. Οι περιστάσεις αλλάζουν, η ζωή φέρνει κραδασμούς. Η σύγκρουση για την επιβίωση αλλά και για την επιβολή είναι μια αρένα όπου επιβιώνει ο περισσότερο πείσμων και ανθεκτικός. Όμως στο βάθος υπάρχει πάντα χώρος για αγάπη και στοργή, όταν οι χειροπέδες λύνονται και οι άνθρωποι κοιτάζονται στα μάτια. Η σχέση του Οδυσσέα και του δούλου του στο βιβλίο απεικονίζει αυτήν τη συνθήκη.

3.Η γυναίκα αναδεικνύεται ως «ιαματική παρουσία» σε έναν κόσμο πλημμυρισμένο από αίμα και χαλκό, όπως γράφετε. Ποιος είναι ο ρόλος της γυναικείας φωνής στον μύθο σας και στην αναθεώρηση του έπους;

Τα τελευταία χρόνια έχουν πληθύνει τα έργα που δίνουν περισσότερο χώρο και φωνή στη γυναικεία παρουσία ακόμη και σε εποχές εξαιρετικά μακρινές όπως αυτή του Ομήρου. Στο μυθιστόρημα όλα ξεκινούν από τη φροντίδα της μάνας του ήρωα, όταν είναι ακόμη παιδί. Η κατοπινή απουσία της γίνεται τελικά πηγή μόνιμης οδύνης. Στη συνέχεια του βιβλίου ο θάνατος μια σκλάβας γεννά την ανάφλεξη της εκδίκησης και οδηγεί τη δράση του μυθιστορήματος. Εν τω μεταξύ οι ιερόδουλες είναι ανθρώπινες και πάνω από όλα αυτά αιωρούνται δύο σκιές, η θεά Αθηνά και το τρεμάμενο είδωλο της Πηνελόπης. Η γυναίκα μέσα από όλες τις σελίδες αποτελεί ίαση και ελπίδα σ’ έναν κόσμο πατριαρχίας και ανελέητου πολέμου.

4.Δεν είναι μόνο τραγωδία αυτό που παρουσιάζετε, αλλά ενίοτε και φάρσα — οι εξουσίες είναι «ανοχύρωτες», οι ήρωες απογυμνωμένοι. Πώς καλλιεργείται αυτό το «ξεγύμνωμα» του μύθου και ποιες συνέπειες έχει στην αφήγηση;

Η δύναμη της αστειότητας και της σάτιρας, είναι ακατάλυτη. Οι εξουσιαστικές σχέσεις με την συνηθισμένη άτεγκτη ιεροπρέπεια, την υποκρισία και τη ματαιοδοξία τους, προσφέρονται για να χαραχτούν από την κοφτερή λεπίδα του χιούμορ. Αυτό συμβαίνει διακριτικά σε αρκετές από τις σελίδες του βιβλίου. Οι θεοί έχουν ανθρώπινες αδυναμίες και οι άνθρωποι θεϊκές φιλοδοξίες. Οι ήρωες απαιτούν αναγνωρισιμότητα, οι βασιλείς ηρωική δόξα και υστεροφημία. Η ζωή όμως συνεχίζει την πορεία της απερίσπαστη επιφυλάσσοντας εκπλήξεις.

5.Το επινοημένο πρόσωπο που «παρεισφρέει» στο στρατόπεδο των Αχαιών και αλλάζει τη μοίρα του πολέμου και της επιστροφής είναι ένας άξονας του έργου  πώς επιλέξατε αυτό το πρόσωπο και τι συμβολίζει για εσάς στο πλαίσιο του μύθου αλλά και της ιστορίας;

Πολλά είναι τα επινοημένα πρόσωπα που υπάρχουν στο μυθιστόρημα. Ιέρειες της Λευκής Θεάς, υπηρέτες, δούλες, ένας αιχμάλωτος ιερέας του Θεού Μελκάρτ, αξιωματούχοι του βασιλείου του Ισραήλ, ένας διερμηνέας… Ο βασικός όμως επινοημένος ήρωας του μυθιστορήματος, που είναι και ο αφηγητής, έχει το όνομα Λύκαστος. Είναι ένας Παίονας   βίαια επιστρατευμένος στο στρατόπεδο των Τρώων, ο οποίος και μέσα από τα μονοπάτια της ομηρικής αφήγησης καταλήγει δούλος του Οδυσσέα. Αυτός, με πανουργία καθώς τον διαπερνά το πάθος της εκδίκησης, καταφέρνει να μετασχηματίσει το έπος. Αλλάζει τη μοίρα του πολέμου και κατά την επιστροφή του Οδυσσέα στρέφει το καράβι σε άλλους τόπους. Αυτή είναι και η διαφορετική τομή του μυθιστορήματος, μια προσθήκη περιπέτειας και περιπλάνησης.

 

Γιούλη Τσακάλου Giouli Georgia Tsakalou

Ελεύθερος τύπος 

eleftherostypos.gr   ΕΔΩ  

 https://eleftherostypos.gr/politismos/isidoros-zourgos-ston-et-o-omirikos-kosmos-paramenei-epikairos-kai-simera

 

Αποκλειστική συνέντευξη του συγγραφέα Ισίδωρος Ζουργός στη ΓΙΟΥΛΗ ΤΣΑΚΑΛΟΥ - Ελεύθερος Τύπος για το βιβλίο του "Περί της εαυτού ψυχής" Εκδόσεις Πατάκης

Πρώτη δημοσίευση τον ελεύθερο τύπο της Κυριακής 12/12/2021

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΗ ΓΙΟΥΛΗ ΤΣΑΚΑΛΟΥ

ΣΥΓΓΡΑΦΈΑΣ : ΙΣΙΔΩΡΟΣ ΖΟΥΡΓΟΣ

ΒΙΒΛΙΟ : Περί της εαυτού ψυχής

Εκδόσεις : Πατάκη

Ο Ισίδωρος Ζουργός είναι από τις σημαντικότερες μορφές της σημερινής ελληνικής πεζογραφίας. Δεν θα ήταν υπερβολή εάν λέγαμε ότι αποτελεί τον ιδανικότερο εκπρόσωπο του -πολύπαθου στην Ελλάδα- είδους «ιστορικό μυθιστόρημα».

Προσπαθεί και πετυχαίνει να μας μιλήσει για τους αθώους και φταίχτες σε αυτό το παιχνίδι της ζωής, γνωρίζοντας ότι το δίκιο είναι ζόρικο πολύ. Εμπνέει εμπιστοσύνη και ανθρωπιά.

Ένας ταξιδευτής των λόγων και της ζωής που πάντα αναζητά τη δική του "Ιθάκη" στους δρόμους της Θεσσαλονίκης που αγάπησε, και σε όσα προάγουν τον Άνθρωπο.

Από τους συγγραφείς που θαυμάζω απεριόριστα, γιατί πέρα από το ότι ο τρόπος γραφής του είναι μαγικός[u1] [G2]  καταφέρνει και κερδίζει το ενδιαφέρον του αναγνώστη, προκαλώντας του συνάμα πάντα στιγμές γνήσιας απόλαυσης, διαθέτει τη σαγήνη εκείνη που λίγοι μπορούν να μας προσφέρουν. Όταν σχεδίαζα τις ερωτήσεις, ήταν τόσα αυτά που ήθελα να του θέσω, ώστε να φωτιστούν περαιτέρω οι πτυχές της τέχνης και του έργου του που πελάγωσα. Ελπίζω στο μέλλον να μας δοθεί η ευκαιρία να πούμε περισσότερα..

 

1.«Πολλά από τα μελλούμενα συχνά οι συμπτώσεις τα προλέγουν». Το βιβλίο «Περί της εαυτού ψυχής» εκδόσεις Πατάκη κάτω από ποιες, ενδεχόμενες συγκυρίες δρομολογήθηκε;

Ένα μυθιστόρημα στο Βυζάντιο ήταν μια παλιά μου επιθυμία, η οποία και περίμενε υπομονετικά πρώτα να δρομολογηθούν κάποια θέματα που είχαν προτεραιότητα και ύστερα να πάρει κι αυτή τον δρόμο της. Η συγκυρία της πανδημίας και του εγκλεισμού βοήθησε στη συγκέντρωση και στο να εργαστώ σχεδόν απερίσπαστος. Αυτός είναι και ο λόγος που το βιβλίο γράφτηκε και κυκλοφόρησε νωρίτερα από όσο είχα φανταστεί και υπολογίσει.

2.Έχετε δημιουργήσει με τα βιβλία σας ένα ισχυρό πλέγμα, θα μπορούσε να ισχυριστεί κάποιος, «προστασίας στη ζωή» σε πολλούς τομείς, όπως συναισθηματικής-κοινωνικής-διαπολιτισμικής αγωγής, κοινωνικής και πολιτικής αγωγής . Ποιες σκέψεις κατακλύζουν αυτή την πορεία και ποιοι ήταν οι αρωγοί της;

Η ζωή και ο θάνατος, ο έρωτας και η φθορά είναι συνηθισμένα δίπολα στα μυθιστορήματα. Η επίκληση σε ό,τι φωτεινό και ζωτικό, η προστασία της ζωής, όπως το λέτε, είναι νομίζω στα δικά μου βιβλία ζητούμενο, είναι και ο δρόμος στην αναζήτηση συνολικού νοήματος. Καθώς οι ήρωές μου διασχίζουν διάφορες ιστορικές περιόδους έχουν αρωγούς συντρόφους, όνειρα, ιδεολογίες και ψευδαισθήσεις. Πάνω από όλα όμως μέσα από τις σελίδες συναντάς ψυχές που νοσταλγούν το απόλυτο του έρωτα και της αγάπης κι αναζητούν τις στέρεες αγκιστρώσεις στις πιο μεγάλες τρικυμίες.

3.Για τον Ισίδωρο Ζουργό «Σημασία έχει να πηγαίνεις εκεί που σου λέει η ψυχή σου»;

«Η ψυχή μόνο αυτοευνουχίζεται. Δεν υπάρχει ξυράφι σε χέρι αλλουνού, που θα σου κόψει κομμάτι της. Μπορούν να σε εξοργίσουν, να σε βασανίσουν, να σε σκοτώσουν, την ψυχή σου όμως δεν μπορούν να την χαράξουν». (σελ. 327)

Ναι, είναι ο πιο σίγουρος δρόμος τελικά. Μπορεί να ξεκινάει απλώς από ένα ευχάριστο πετάρισμα στο στήθος, όμως στην πορεία αποδεικνύεται η πιο ασφαλής επιλογή, περισσότερο από τον κάθε υπολογισμό, την κάθε ιδιοτέλεια. Η ζωή έχει μάκρος, απρόοπτα, λακκούβες, φθορά, μικροπρέπεια, θάνατο. Όταν ιχνηλάτης είναι η ψυχή και η αλήθεια της, όλα αντιμετωπίζονται, όλα είναι χρωματισμένα αλλιώς.

4. Σας χαρακτηρίζει πνευματική καλλιέργεια και ευστροφία, είστε δεινός χρήστης του λόγου, με γλωσσικό πλούτο και λεξιπλασία εξαιρετικής γοητείας για τον αναγνώστη. Έχει τελικά η γλώσσα στο μυθιστόρημα τόση για σας σημασία;

Πάντα είχε, από την πρώτη μάλιστα στιγμή που έπιασα μολύβι στο χέρι μου. Ίσως τελικά όλα από εκεί να ξεκίνησαν, από την ερωτική έλξη της γλώσσας. Στην αρχή ήταν εφηβικά ποιήματα, κατόπιν μικρές ιστορίες στο τέλος μυθιστορήματα. Στο μυθιστόρημα παρεισφρέουν βέβαια και άλλες πολλές συνιστώσες: δράση, πλοκή, πρωτοτυπία θέματος, σκιαγράφηση χαρακτήρων, αφηγηματικές τεχνικές, πραγματολογικό υλικό, ιδεολογίες… Παρ’ όλα αυτά η γνώμη μου είναι πως η γλώσσα κρατά τον επιτελικό ρόλο. Αυτήν γνωρίζει ουσιαστικά ο αναγνώστης, μέσω αυτής συστήνεται ο συγγραφέας, αυτή πυροδοτεί τους αναγνωστικούς συνειρμούς και χαρίζει την επίγευση της γραφής.

5.Πολύ συχνά τα έργα σας περιέχουν λεκτικές ή εκφραστικές ακροβασίες που αντιστοιχούν περισσότερο σε ποιητικό έργο. Στα πρώτα σας βιβλία αυτό το στοιχείο ήταν πιο έντονο· τι άλλαξε στην πορεία;

Στα πρώτα βιβλία του ο κάθε συγγραφέας, νομίζω, πως υποσυνείδητα επιθυμεί να αποδείξει στον εαυτό του ότι μπορεί να ελέγξει το γλωσσικό του όργανο, γι’ αυτό το υποβάλλει σε πολλές περιελίξεις ακόμη και ακροβασίες, που καμιά φορά θυμίζουν ποιητικές δοκιμασίες. Με τα χρόνια, καθώς οι σελίδες των μυθιστορημάτων του διαδέχονται η μια την άλλη, αρχίζει και προτιμά τις σύντομες διαδρομές, την απλότητα αρκετών διατυπώσεων που κάποτε θα στόλιζε περισσότερο. Ίσως να είναι ένας υποσυνείδητος φόβος του δημιουργού που συναισθάνεται πως δεν του ανήκει πια όλος ο χρόνος, ότι πρέπει να βιαστεί για να μη μείνει το έργο του ανολοκλήρωτο.

6. Η ιστορία του βιβλίου είναι μια αναδρομή στο παρελθόν του νοτάριου Σταυράκιου Κλαδά και της οικογενείας του με αναφορές στην ήρεμη ζωή του στο Δορύλαιο.. Οι ανατροπές και περιπέτειες εμφανίζονται στην πορεία η μια μετά την άλλη καθώς θυμάται τις χαρές και τις απώλειές του, συμπεραίνει πως: «Όλος ο αγώνας της ζωής μας είναι πώς θα βρούμε ένα κόσκινο που θα διαχωρίζει τα πρόσκαιρα και τα ευτελή από εκείνα που έχουν πραγματική αξία»;

Αυτή η προσπάθεια νομίζω πως είναι η επωδός για κάθε άνθρωπο της σκέψης και της διαρκούς αμφιβολίας. Καθώς τα χρόνια περνούν και οι εμπειρίες στοιβάζονται η μία πάνω στην άλλη, οι αξιακοί κώδικες αλλάζουν, η θέαση του κόσμου μετατοπίζεται, οι πεποιθήσεις μεταλλάσσονται. Τι είναι αυτό που αντέχει στη φθορά, ποια αξία και κριτήριο πρέπει να βάλλουμε οδοδείκτη; Πρόκειται για ένα ερώτημα σχεδόν βασανιστικό.

7. O Σταυράκιος βάλλεται από κάθε είδους καταστάσεις είτε στο στενό οικογενειακό περιβάλλον, είτε στο κοινωνικό είτε στο φιλικό. Σ’ αυτά τα μέτρα εξόντωσης της πνευματικής του ισορροπίας, ποια θα πρέπει να είναι τα αντίμετρα;

Νομίζω πως το ίδιο το βιβλίο δίνει τις απαντήσεις. Ας μη σπεύδουμε εμείς να τις προκαθορίσουμε, ας αφήσουμε τον αναγνώστη να βρει τον δικό του βηματισμό και να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα.

8. Κύριε Ζουργέ, ο Δόκτωρ Φαούστους αντιπροσωπεύει τον Ευρωπαίο και για τη δίψα του Απείρου μπαίνει στην Αμαρτία  για να το κατακτήσει! Ο Σταυράκιος τι αντιπροσωπεύει;

Τον μεσαιωνικό άνθρωπο, ο οποίος παρ’ όλες τις καθημερινές δυσχέρειες και δυστυχίες διαθέτει ένα μεγάλο πλεονέκτημα: Έχει υπαρξιακή στέγη και σίτιση. Ο Σταυράκιος δεν είναι ο άνθρωπος της δυτικής νεωτερικότητας με τη γνωστή απελπισία και ερημιά του. Κάθε προσπάθεια ερμηνείας του κόσμου γίνεται μέσα στον περίβολο των θεολογικών τειχών και της πίστης. Κάθε φιλοσοφικό, κάθε εναγώνιο ερώτημα του μεσαιωνικού κόσμου έχει ελπίδα και προσμονή όταν έρχεται η ώρα να περάσουμε τα σύνορα του θανάτου.

9.Διατρέχοντας τα μυθιστορήματά σας διαπιστώνουμε ότι σε κάποια από αυτά η θεματολογία είναι πιο προσωπική, ενώ άλλα διαδραματίζονται, όπως αναφέρατε ο ίδιος σε παλιότερη συνέντευξή σας, σε «ιστορικό περιβάλλον». Αν για τα πρώτα οι αφορμές ήταν προσωπικές εμπειρίες και βιώματα, για τα «ιστορικά» ποιες ήταν;

Η ανάγνωση της Ιστορίας γεννάει εικόνες με έναν τρόπο παρόμοιο με τη λογοτεχνία. Όταν οι εικόνες αυτές είναι ασυνήθιστα ελκυστικές ή μυστηριώδεις, έρχεται η πρώτη σκέψη μήπως και θα με ενδιέφερε να κάνω ένα μυθιστόρημα που να διαδραματίζεται σε εκείνη την εποχή.

10.Στην  Ελλάδα η κριτική δυσκολεύεται να αποδεχθεί ως άξιο λόγου οτιδήποτε έχει εμπορική επιτυχία· ως στερεότυπο εις βάρος της ποιοτικής αποτίμησης. Εσείς πως το βλέπετε;

Υπάρχει αυτό που λέτε. Σε πολλές περιπτώσεις ταυτίζεται η ανταπόκριση του κοινού - σχεδόν συκοφαντικά - με ό,τι πιο εύκολο και εύπεπτο της γραφής. Όμως η ευρεία κυκλοφορία δεν είναι ούτε απόδειξη ποιότητας ούτε και λόγος καταδίκης. Οι συγγραφείς που έχουν εμπορική απήχηση βρίσκονται σχεδόν απολογούμενοι για κάτι που σε άλλες χώρες θεωρείται ένδειξη ποιότητας και καταγράφεται στα θετικά της έκδοσης. Ένα βιβλίο έχει αξία όταν αντέχει στον χρόνο, καμιά εμπορική επιτυχία και κανένα κριτικό σημείωμα δεν μπορούν αυτό να το προκαθορίσουν.

11. Έχετε πει ότι «ο δάσκαλος είναι ο θεματοφύλακας της παιδικής ηλικίας και της αθωότητας!» Άραγε στους δύσκολους καιρούς που ζούμε μπορεί να στηριχτεί αυτή η άποψη;

Ένα λόγο περισσότερο για αυτή την εποχή. Αναφέρομαι προφανώς στους δασκάλους και τις δασκάλες που έχουν επίγνωση του ρόλου και της αποστολής τους.

12.Είστε ένας συγγραφέας που επαναστατεί, που κατά καιρούς αμφισβητεί, που συνεχώς κάτι ανακαλύπτει και πάντα επιβεβαιώνει μέσα από τα κείμενά του το ρόλο του. Τι θα ανακαλύψουν οι αναγνώστες σας στο προσεχές μέλλον;

Δεν το ξέρω αυτό και μάλιστα αυτή την εποχή δεν μπορώ ούτε να φανταστώ. Η επιθυμία της γραφής είναι διαρκής, θα δούμε όμως…

Σας ευχαριστώ πολύ.

ΓΙΟΥΛΗ ΤΣΑΚΑΛΟΥ

ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ

Περισσότερα για το βιβλίο εδώ